Η εξέλιξη της εντερικής μικροχλωρίδας κατά την διάρκεια της ζωής του Ανθρώπου
Η εντερική μικροχλωρίδα (microbiota) είναι το σύνολο των μικροοργανισμών που αποικίζουν το γαστρεντερικό σύστημα και παίζουν κρίσιμο ρόλο στην πέψη, την ανοσολογική λειτουργία, την προστασία από παθογόνους οργανισμούς και την συνολική υγεία.
Η σύνθεση και η ποικιλία της μικροχλωρίδας μεταβάλλονται δυναμικά καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του ανθρώπου.
Η εξέλιξη της εντερικής μικροχλωρίδας – Εμβρυική και προγεννητική περίοδος
Παραδοσιακά θεωρούνταν ότι το έμβρυο αναπτύσσεται σε ένα στείρο περιβάλλον, αλλά νεότερες μελέτες έχουν ενδείξεις για παρουσία μικροβίων στο πλακούντα, τον αμνιακό υγρό και τον ομφάλιο λώρο.
Αυτό υποδηλώνει ότι η μικροβιακή έκθεση μπορεί να ξεκινήσει ήδη πριν από τον τοκετό, επιτρέποντας στο έμβρυο να αναπτύξει κάποια μικροχλωρίδα.
Ωστόσο, η μικροβιακή αυτή παρουσία είναι πολύ περιορισμένη και η λειτουργική της σημασία παραμένει αβέβαιη.
Η πραγματική είσοδος με τεράστιες ποσότητες μικροβίων συμβαίνει κατά και αμέσως μετά τη γέννηση.
Η εξέλιξη της εντερικής μικροχλωρίδας – Τί συμβαίνει μετά την γέννηση
Κατά τη διάρκεια και λίγο μετά τη γέννηση, το βρέφος πολύ γρήγορα εκτίθεται και αποικίζεται από βακτήρια, μύκητες και ιούς.
Ο τρόπος της γέννησης παίζει σημαντικό ρόλο στον καθορισμό αυτής της αρχικής εισβολής των μικροοργανισμών.
Τα βρέφη τα οποία έχουν γεννηθεί με καισαρική τομή δείχνουν μια βακτηριακή σύνθεση του εντέρου που μοιάζει περισσότερο με αυτό που θα περιμέναμε να μοιάζει το μικροβίωμα του δέρματος, καθώς και με το περιβάλλον του νοσοκομείου.
Για παράδειγμα, η μικροβιακή τους χλωρίδα κυριαρχείται από βακτήρια τα οποία ανήκουν στο Γένος Staphylococcus, στο Γένος Corynebacterium, και στο Γένος Propionibacterium.
Τα βρέφη αυτά, έχουν περισσότερα βακτήρια τα οποία ανήκουν στο είδος Escherichia coli και στο Γένος Clostridium, ενώ έχουν λιγότερα βακτήρια τα οποία ανήκουν στο Γένος Bacteroides και στο Γένος Bifidobacterium.
Επίσης βρέφη τα οποία έχουν γεννηθεί με καισαρική τομή φαίνεται ότι έχουν υψηλότερους πληθυσμούς από βακτήρια τα οποία σχετίζονται με το περιβάλλον του νοσοκομείου όπως είναι τα βακτήρια τα οποία ανήκουν στο Γένος Enterococcus και στο Γένος Klebsiella.
Δείτε: Η σύνθεση της Εντερικής Μικροχλωρίδας θα οδηγήσει στην Ευβίωση ή στην Δυσβίωση?
Μελέτες έχουν συνδέσει τον τοκετό με καισαρική τομή με αυξημένο κίνδυνο ασθενειών αλλεργικού τύπου, συμπεριλαμβανομένου του άσθματος και της ατοπικής δερματίτιδας, επίσης, με διαβήτη τύπου 1 και παχυσαρκία.
Η εξέλιξη της εντερικής μικροχλωρίδας – Καισαρική τομή ή Φυσιολογική γέννηση?
Πράγματι, η επιστημονική θεώρηση αναφέρει ότι ένα βρέφος το οποίο γεννάται κολπικά έχει μεγαλύτερη ικανότητα να εκπαιδεύσει το ανοσοποιητικό του σύστημα, πράγμα το οποίο θα αποτυπωθεί αργότερα στην ζωή.
Αλλά, επίσης, τα μικρόβια από την μητέρα έχουν ειδικά επιλεγεί από το ανοσοποιητικό της σύστημα και θεωρούνται ασφαλή.
Όταν ένα βρέφος γεννιέται κολπικά, τότε, το είδος των μικροβίων τα οποία θα μεταδοθούν θα εξαρτηθεί από την διατροφή, από την ηλικία, καθώς, και από την μεταβολική κατάσταση της μητέρας
Μεταδίδοντας αυτά τα μικρόβια στο παιδί της, η μητέρα ελαττώνει τους πιθανούς κινδύνους από την έκθεση του παιδιού στα παθογόνα.
Ταυτόχρονα η ίδια αυξάνει την πιθανότητα μιας λειτουργικής και άρα ευεργετικής αποικοδόμησης του φαγητού στο γαστροεντερικό σύστημα του παιδιού.
Αντίθετα, με τα μωρά τα οποία γεννιούνται με καισαρική τομή, τα μωρά τα οποία γεννιούνται κολπικά αποικίζονται από βακτήρια τα οποία ανήκουν στο Γένος Bifidobacterium, στο Γένος Lactobacillus, στο Φύλο Proteobacteria, στο Φύλο Actinobacteria, και στο Γένος Bacteroides, με έρευνες να υποδεικνύουν ότι αυτά τα βακτήρια προέρχονται από τη μικροχλωρίδα της μήτρας και του εντέρου της μητέρας.
Εάν, λοιπόν, η μικροχλωρίδα της μητέρας βρίσκεται σε δυσβίωση ή η μητέρα είναι παχύσαρκη, τότε, η πιθανότητα να γεννηθεί ένα βρέφος με επιβαρυμένη υγεία αυξάνει σημαντικά.
Η εξέλιξη της εντερικής μικροχλωρίδας – Ξέρετε ότι το μητρικό μικροβίωμα μεταβάλλεται κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης?
Το μητρικό μικροβίωμα αλλάζει επίσης κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
Στο έντερο, υπάρχει γενικά, μείωση της ποικιλομορφίας των μικροβίων, αλλά υπάρχει μια αύξηση σε ορισμένα είδη, συμπεριλαμβανομένων των ευεργετικών βακτηρίων όπως το Γένος Bifidobacterium.
Αυτά τα βακτήρια μπορεί να συνδέονται με ορμόνες οι οποίες εκκρίνονται κατά την εγκυμοσύνη και οι οποίες ενισχύουν την ανάπτυξη αυτών των ευεργετικών βακτηρίων.
Μέσα στον κόλπο κυριαρχούν προστατευτικά είδη βακτηρίων τα οποία ανήκουν στο Γένος Lactobacillus, με αυξανόμενα επίπεδα ορισμένων ειδών όπως το είδος Lactobacillus crispatus να εμφανίζονται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης,
Ορισμένοι παράγοντες όπως είναι τα αντιβιοτικά, το είδος της διατροφής, ο διαβήτης της κύησης και ο δείκτης μάζας σώματος πριν από την εγκυμοσύνη μπορεί να αλλάξουν περαιτέρω το μικροβίωμα.
Αυτό μπορεί να έχει συνέπειες, όπως για παράδειγμα μπορεί να οδηγήσει σε πρόωρο τοκετό.
Για παράδειγμα, η χρήση αντιβιοτικών κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης έχει συνδεθεί με το 25% των πρόωρων τοκετών.
Συνεπώς, οι έγκυοι γυναίκες θα πρέπει να δώσουν έμφαση και στο πώς θα αναπτύξουν και θα διατηρήσουν οι ίδιες ένα υγιές μικροβίωμα, εάν, φυσικά, ενδιαφέρονται για την υγεία των παιδιών τους.
Η εξέλιξη της εντερικής μικροχλωρίδας – Η σημασία του μητρικού γάλακτος στην ανάπτυξη του μικροβιώματος
Μετά την γέννηση το νεογέννητο τρέφεται μόνον με γάλα.
Το μητρικό γάλα διαφέρει από το εμπορικό βρεφικό γάλα το οποίο διατίθεται σε σκόνη.
Το μητρικό γάλα, και μόνον αυτό, εκτός από πληθώρα βιοενεργών συστατικών και ανοσοποιητικών ουσιών, περιέχει και ορισμένους συγκεκριμένους ΜΟΝΑΔΙΚΟΥΣ ολιγοσακχαρίτες.
Αυτοί οι ολιγοσακχαρίτες θα επηρεάσουν σημαντικά την επιλογή των μικροβιακών Ειδών τα οποία θα πρωτο αποικήσουν στο εντερικό σύστημα του βρέφους.
Με ποιό τρόπο?
Αυτοί οι ολιγοσακχαρίτες ΔΕΝ ΑΦΟΜΟΙΩΝΟΝΤΑΙ από το εντερικό σύστημα του βρέφους και περνάνε στο παχύ έντερο.
Οι ολιγοσακχαρίτες αυτοί θα αποτελέσουν μια καταπληκτική τροφή για ορισμένα βακτήρια και συγκεκριμένα για τα βακτήρια του Γένους Bifidobacterium, τα οποία θα ασκήσουν μια εξαιρετικά ευεργετική επίδραση στην μικροβιακή χλωρίδα του βρέφους.
Ένα βρέφος το οποίο τρέφεται με μητρικό γάλα θα αναπτύξει διαφορετική μικροχλωρίδα σε σχέση με εκείνο το βρέφος το οποίο θα τραφεί με βρεφικό γάλα σε σκόνη του εμπορίου.
Τα βρέφη τα οποία τρέφονται με μητρικό γάλα έχουν μια μικροχλωρίδα η οποία κυριαρχείται από bifidobacteria, ενώ βρέφη τα οποία τρέφονται με βρεφικό γάλα έχουν μια μικροχλωρίδα με μεγαλύτερη ποικιλομορφία.
Η εξέλιξη της εντερικής μικροχλωρίδας – Ωρίμανσης της μικροχλωρίδας του εντέρου
Αυτή η μεγαλύτερη ποικιλομορφία της μικροχλωρίδας του βρέφους σχετίζεται με τα χαρακτηριστικά μιας μικροχλωρίδας ενός ενήλικα.
Αυτό σημαίνει ότι η μικροχλωρίδα των βρεφών τα οποία τρέφονται με βρεφικό γάλα ωριμάζει γρηγορότερα.
Το ίδιο συμβαίνει και για την μικροχλωρίδα των βρεφών τα οποία γεννήθηκαν με καισαρική τομή.
Αυτό δεν είναι και καλό.
Όπως δεν είναι και καλό και το να μην ωριμάσει η μικροχλωρίδα ενός βρέφους, ή ενός νηπίου ή ενός μικρού παιδιού.
Απλά η ωρίμανση θα πρέπει να γίνεται ακολουθώντας μια συγκεκριμένη χρονική σειρά.
Δηλαδή, το μικροβιακό προφίλ, η σύνθεση της εντερικής μικροχλωρίδας θα πρέπει να μεταβάλλεται με έναν συγκεκριμένο τρόπο συναρτήσει του χρόνου.
Τί σημαίνει ότι η μικροχλωρίδα των βρεφών τα οποία τρέφονται με βρεφικό γάλα ωριμάζει γρηγορότερα? Γιατί δεν είναι καλό να ωριμάζει γρηγορότερα η μικροχλωρίδα του βρέφους?
Έρευνες έδειξαν ότι υπάρχει σύνδεση μεταξύ της κατανάλωσης βρεφικού γάλακτος και ενός αυξημένου κινδύνου υγείας σε σχέση με την κατανάλωση μητρικού γάλακτος, τόσο κατά τα πρώιμα στάδια αλλά και αργότερα.
Τέτοιοι κίνδυνοι περιλαμβάνουν εκδήλωση αλλεργιών, εμφάνιση εκζέματος, συμπτώματα κολικού, αλλά και προσθήκη ανεπιθύμητου βάρους, και εμφάνιση παχυσαρκίας.
Σταδιακά, οι βιομηχανίες βελτιώνουν το βρεφικό γάλα προσθέτοντας φρουκτο ολιγοσακχαρίτες και ολιγο σακχαρίτες αλλά και πρεβιοτικά και προβιοτικά, σε μια προσπάθεια να παρασκευάσουν ένα προϊόν το οποίο να προσομοιάζει το δυνατόν το μητρικό γάλα.
Η εξέλιξη της εντερικής μικροχλωρίδας – Οι πρώτες 1000 ημέρες
Η γενική θεώρηση είναι ότι τα πρώτα 2 με 3 χρόνια, ή συνήθως αναφέρεται ότι οι πρώτες 1000 ημέρες ζωής είναι κρίσιμες για την ανάπτυξη του μικροβιώματος.
Μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα το μικροβίωμα ωριμάζει σε σημαντικό βαθμό.
Βέβαια, υπάρχουν και απόψεις ότι η ωρίμανση του μικροβιώματος μπορεί να διαρκέσει αρκετά περισσότερα χρόνια.
Σε κάθε περίπτωση, αυτές τις πρώτες 1000 ημέρες αυξάνει, ουσιαστικά, η ποικιλομορφία της μικροχλωρίδας και συγκεκριμένα είδη βακτηρίων αποικίζουν τον εντερικό σωλήνα.
Αυτήν την περίοδο το μικροβίωμα υφίσταται σημαντικές αλλαγές λόγω της διατροφής, του περιβάλλοντος, ή της πιθανής λήψης αντιβιοτικών.
Μετά τον απογαλακτισμό, και το ξεκίνημα, σταδιακά, της ρευστής και αργότερα της στερεής τροφής η ποικιλομορφία της μικροχλωρίδας αυξάνεται.
Ανεξάρτητα από το πώς γεννήθηκε ένα βρέφος ή ποια ήταν η προέλευση του γάλακτος, με την εισαγωγή της στερεάς τροφής, οι αρχικές διαφορές στην ανάπτυξη της εντερικής μικροχλωρίδας, μεταξύ των ατόμων, θα εξαφανιστούν.
Η εξέλιξη της εντερικής μικροχλωρίδας – Η εντερική μικροχλωρίδα μεταβάλλεται με τα χρόνια
Είπαμε προηγουμένως ότι, από την στιγμή πού γεννιέται ο άνθρωπος, η μικροχλωρίδα εξελίσσεται και ωριμάζει.
Υπό κανονικές συνθήκες, αυτή η μικροβιακή χλωρίδα θα εξελιχθεί πλήρως τις πρώτες 1000 ημέρες ή εν πάσει περιπτώση τα πρώτα 5 ή 7 χρόνια.
Η σύνθεση και η αφθονία της μικροχλωρίδας του κάθε ατόμου φαίνεται να συνεχίζει να αλλάζει μέχρι την ενηλικίωση αλλά και καθόλη την διάρκεια της ζωής του.
Δηλαδή, κάποια είδη μικροοργανισμών παραμένουν σταθερά, άλλα είδη απομακρύνονται, άλλα είδη εμφανίζονται κ.ο.κ.
H σύνθεση της εντερικής μικροχλωρίδας σε ένα άτομο μπορεί να εξαρτηθεί από το είδος της διατροφής του, από τον τρόπο ζωής του, δηλαδή από το lifestyle, από την γεωγραφική περιοχή, καθώς και από γενετικούς παράγοντες.
Δείτε: Ζυμωμένα τρόφιμα και Μικροβιακή Χλωρίδα του Εντέρου – Όλα όσα θα πρέπει να γνωρίζετε
Στους γενετικούς παράγοντες συμπεριλαμβάνουμε και την φυλή.
Η εξέλιξη της εντερικής μικροχλωρίδας καθώς τα χρόνια περνούν
Για να δούμε όμως το τί γίνεται καθώς ο άνθρωπος περνά στην τρίτη ηλικία.
Η σύνθεση της εντερικής μικροχλωρίδας θα καθορίσει την έκταση των φλεγμονών και πιθανώς και το προσδόκιμο ζωής των ηλικιωμένων.
Σημείωση: Η ομοιόσταση (homeostasis) ορίζεται ως μια αυτορρυθμιζόμενη διαδικασία μέσω της οποίας ένας ζωντανός οργανισμός μπορεί να διατηρήσει την εσωτερική σταθερότητα ενώ προσαρμόζεται στις μεταβαλλόμενες εξωτερικές συνθήκες.
Η εξέλιξη της εντερικής μικροχλωρίδας – Η περίπτωση των αιωνόβιων
Για να δούμε το τί συμβαίνει στην περίπτωση των αιωνόβιων (centenarians) και των υπεραιωνόβιων (semi super centenarians) ανθρώπων.
ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ
Δείτε περισσότερα:
The Gut Microbiota in the First Decade of Life. Derrien M, Alvarez AS, de Vos WM. Trends Microbiol. 2019 Dec;27(12):997-1010.
Acquisition of microbiota according to the type of birth: an integrative review. Coelho GDP, Ayres LFA, Barreto DS, Henriques BD, Prado MRMC, Passos CMD. Rev Lat Am Enfermagem. 2021 Jul 19;29
Bifidobacterium species associated with breastfeeding produce aromatic lactic acids in the infant gut. Laursen, M.F., Sakanaka, M., von Burg, N. et al. Nat Microbiol 6, 1367–1382 (2021).
Comparative Analysis of Gut Microbiota in Centenarians and Young People: Impact of Eating Habits and Childhood Living Environment Front. Sepp Epp , Smidt Imbi , Rööp Tiiu , Štšepetova Jelena , Kõljalg Siiri , Mikelsaar Marika , Soidla Indrek , Ainsaar Mare , Kolk Helgi , Vallas Mirjam , Jaagura Madis , Mändar Reet . Frontiers in Cellular and Infection Microbiology, Volume 12 – 2022 (2022).
