Με ποιό τρόπο ο παράγοντας διατροφή θα επηρεάσει σημαντικά το Εντερικό Μικροβίωμα? Δείτε πώς το είδος της διατροφής θα καθορίσει την σύνθεση της Εντερικής Μικροχλωρίδας
Με τον όρο Εντερική Μικροχλωρίδα (gut microbiota), εμείς αναφερόμαστε στο σύνολο των μικροοργανισμών, οι οποίοι διαβιούν στο εντερικό μας σύστημα.
Οι μικροοργανισμοί αυτοί στην πολύ μεγάλη πλειοψηφία τους είναι βακτήρια, αλλά υπάρχουν επίσης και μύκητες, ιοί, αρχαία και πρωτόζωα.
Αυτή η Εντερική Μικροχλωρίδα περιλαμβάνει περισσότερα από 1000 Είδη βακτηρίων και περισσότερα από 7000 υποείδη.
Τα βακτήρια της εντερικής μικροχλωρίδας ανήκουν στα Φύλα (Phyla): Firmicutes, Bacteroidetes, Actinobacteria, Proteobacteria, Fusobacteria, και Verrucomicrobia.
Το Φύλο (Phylum) Firmicutes αποτελείται από περισσότερα από 200 διαφορετικά Γένη βακτηρίων, όπως είναι το Γένος Lactobacillus, το Γένος Bacillus, το Γένος Clostridium, το Γένος Enterococcus, και το Γένος Ruminococcus.
Τα δύο Φύλα Firmicutes and Bacteroidetes αντιπροσωπεύουν το 90% της εντερικής μικροχλωρίδας.
Το Γένος Clostridium αντιπροσωπεύει το 95% του Φύλου Firmicutes.
Διατροφή και Εντερικό Μικροβίωμα – Η επίδραση της διατροφής θα επηρεάσει σημαντικά την Εντερική Μικροχλωρίδα
Οι μικροοργανισμοί της Εντερικής Μικροχλωρίδας αποκτούν ένα σημαντικό ρόλο στην ζωή μας, καθώς επιστημονικές έρευνες έχουν καταλήξει στο ότι αυτοί οι μικροοργανισμοί αλληλοεπιδρούν έντονα και πολλαπλώς με τα όργανα του ανθρώπινου σώματος.
Έχει μάλιστα διαπιστωθεί ότι ο πληθυσμός όσο και τα Είδη, αυτών των μικροοργανισμών, μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά την ανθρώπινη φυσιολογία, οδηγώντας σε ένα καθεστώς Ευβίωσης ή Δυσβίωσης.
Δείτε: Η σύνθεση της Εντερικής Μικροχλωρίδας θα οδηγήσει στην Ευβίωση ή στην Δυσβίωση?
Ακολούθως, όλο και περισσότερες επιστημονικές μελέτες επισημαίνουν ότι η σύνθεση της Εντερικής Μικροχλωρίδας φαίνεται να σχετίζεται ολοένα και περισσότερο με την υγεία και την ευεξία.
Διατροφή και Εντερικό Μικροβίωμα – Ποιός είναι ο ρόλος της διατροφής στην σύνθεση της Εντερικής Μικροχλωρίδας?
Το είδος της διατροφής φαίνεται ότι ασκεί σημαντική επίδραση στην σύνθεση της Εντερικής Μικροχλωρίδας.
Ας δούμε μερικές περιπτώσεις.
Διατροφή και Εντερικό Μικροβίωμα – Ποιά είναι η σύνθεση της Εντερικής Μικροχλωρίδας κατά την κατανάλωση φρέσκων φρούτων και λαχανικών?
Όταν, καταναλώνουμε περισσότερα φρέσκα λαχανικά και φρούτα (συνήθως κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού), τότε στην Εντερική Μικροχλωρίδα επικρατούν τα βακτήρια τα οποία ανήκουν στο Φύλο Bacteroidetes.
Αυτά τα βακτήρια είναι εξειδικευμένα στην αποικοδόμηση σύνθετων υδατανθράκων και ο πληθυσμός τους αυξάνει όταν στην δίαιτά μας αφθονούν οι φυτικές ίνες.
Από την άλλη μεριά, μία δίαιτα πλούσια σε φρέσκες φυτικές ίνες, θα μειώσει τον πληθυσμό των βακτηρίων τα οποία ανήκουν στο Φύλο Actinobacteria, και τα οποία έχουν εξειδικευτεί στην αποικοδόμηση συγκεκριμένων τύπων ινών.
Διατροφή και Εντερικό Μικροβίωμα – Ποιά είναι η σύνθεση της Εντερικής Μικροχλωρίδας κατά την κατανάλωση λίπους?
H υψηλή πρόσληψη λίπους (κυρίως κορεσμένων λιπαρών οξέων) σχετίζεται με μειωμένη ποικιλομορφία της μικροχλωρίδας του εντέρου τόσο σε ενήλικες όσο και σε βρέφη.
Έρευνες σε υγιείς ενήλικες έδειξαν ότι μία δίαιτα με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά σχετίζεται με αυξημένους πληθυσμούς των βακτηρίων τα οποία ανήκουν στο Είδος Alistipes, και στο Είδους Bacteroides.
Παράλληλα, διαπιστώθηκε μείωση του πληθυσμού των βακτηρίων τα οποία ανήκουν στο Είδος Faecalibacterium και αύξηση των μεταβολιτών p-κρεσόλης και ινδόλης στα κόπρανα.
Όλες αυτές οι αλλαγές σχετίζονται με καρδιαγγειακές και μεταβολικές διαταραχές.
Διατροφή και Εντερικό Μικροβίωμα – Ποιά είναι η σύνθεση της Εντερικής Μικροχλωρίδας κατά την κατανάλωση πρωτεϊνών?
Στους ανθρώπους, μια μακροχρόνια διατροφή πλούσια σε πρωτεΐνες ζωικής προέλευσης σχετίζεται με την κυριαρχία βακτηρίων τα οποία ανήκουν στο Φύλο Bacteroides (Bacteroides enterotype).
Μια βραχυπρόθεσμη διατροφή πλούσια σε ζωικές πρωτεΐνες αυξάνει σταθερά το επίπεδο των Ειδών τα οποία είναι ανθεκτικά στην δράση των χολικών οξέων (βακτήρια τα οποία ανήκουν στο Γένος Alistipes, στο Γένος Bilophila, στο Γένος Bacteroides, κ.α.), ενώ μειώνει την αφθονία των μικροοργανισμών οι οποίοι είναι εξειδικευμένοι στην διάσπαση των σακχάρων (βακτήρια τα οποία ανήκουν στο Γένος Roseburia, στο Είδος Eubacterium rectale, στο Είδος Ruminococcus bromii, κ.α.).
Αντίθετα, η κατανάλωση πρωτεϊνών φυτικής προέλευσης βασισμένη σε γλυκοζυλιωμένες πρωτεΐνες αρακά, αυξάνει σημαντικά τα επίπεδα των συμβιωτικών (commensal) βακτηρίων τα οποία ανήκουν στο Γένος Lactobacillus και στο Γένος Bifidobacterium, ενώ ενισχύει και την παραγωγή λιπαρών οξέων βραχείας αλυσίδας [short-chain fatty acid (SCFA)].
Διατροφή και Εντερικό Μικροβίωμα – Ποιά είναι η σύνθεση της Εντερικής Μικροχλωρίδας κατά την κατανάλωση υδατανθράκων?
Η κατανάλωση υδατανθράκων θα επηρεάσει πολύπλευρα το Εντερικό Μικροβίωμα.
Ο τύπος και η ποσότητα των υδατανθράκων φαίνεται ότι θα ασκήσουν σημαντική επίδραση.
Η μακροχρόνια κατανάλωση σύνθετων υδατανθράκων έχει αποδειχθεί ότι προάγει την αύξηση του πληθυσμού των βακτηρίων τα οποία ανήκουν στο Γένος Prevotella (Prevotella enterotype).
Έχει διαπιστωθεί ότι η κατανάλωση ορισμένων τύπων υδατανθράκων μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη συγκεκριμένων Ειδών βακτηρίων.
Ακολούθως, το είδος της διατροφής μπορεί να ευνοήσει ή να εξαλείψει συγκεκριμένα Είδη.
Για παράδειγμα, τα βακτήρια τα οποία ανήκουν στο Γένος Bifidobacterium είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικοί αποικοδομητές των αραβινοξυλανών που υπάρχουν στο σιτάρι και σε άλλα δημητριακά.
Συνεπώς, τα άτομα που ακολουθούν δίαιτα μειωμένη σε δημητριακά, έχουν λιγότερα bifidobacteria στο μικροβίωμά τους.
Διατροφή και Εντερικό Μικροβίωμα – Απλά σάκχαρα ή σύνθετοι υδατάνθρακες?
Παχύσαρκα άτομα πού ακολούθησαν δίαιτες φτωχές σε μη αφομοιώσιμους υδατάνθρακες, (οι υδατάνθρακες αυτοί θα χρησιμοποιηθούν από τα βακτήρια της Εντερικής Μικροχλωρίδας), οδηγούν σε σημαντική μείωση των βακτηρίων του φύλου Firmicutes.
Τα βακτήρια πού ανήκουν στο Φύλο Firmicutes παράγουν βουτυρικό οξύ και ωφελούν τον ανθρώπινο οργανισμό.
Σε πειραματικά μοντέλα ποντικών, έρευνες έδειξαν ότι η έλλειψη διαιτητικών ινών προάγει τον πολλαπλασιασμό βακτηρίων που αποδομούν τη βλέννη του παχέος εντέρου, οδηγώντας έτσι σε δυσλειτουργία του εντερικού φραγμού και αυξημένη ευαισθησία σε παθογόνους μικροοργανισμούς του βλεννογόνου.
Σε αντίθεση με τις διαιτητικές ίνες, η κατανάλωση απλών σακχάρων, (τα απλά σάκχαρα αφθονούν στην Δυτικού τύπου διατροφή), αναστέλλει τον αποικισμό του συμβιωτικού βακτηρίου πού ανήκει στο Είδος Bacteroides thetaiotaomicron στο έντερο των ποντικών, και προάγει την ανάπτυξη παχυσαρκίας.
Διατροφή και Εντερικό Μικροβίωμα – Χρειάζεται ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα διατροφής
Αμινοξέα όπως η μεθειονίνη και η κυστεΐνη, περιέχουν θείο και βρίσκονται στο κρέας, τα αυγά, τα γαλακτοκομικά, τα όσπρια και ορισμένα λαχανικά.
Στο έντερο, ορισμένα βακτήρια μπορούν να μεταβολίσουν το θείο και να παράγουν ενώσεις όπως το υδρόθειο (H₂S).
Παραδείγματα αυτών των βακτηρίων είναι το Γένος Desulfovibrio και το Γένος Bilophila.
Αυτά τα βακτήρια χρησιμοποιούν θειικά ή ενώσεις θείου, ως πηγή ενέργειας, παράγοντας H₂S ως παραπροϊόν.
Το H₂S σε μικρές ποσότητες μπορεί να έχει σημασιολογικό ρόλο, αλλά σε υψηλά επίπεδα μπορεί να βλάψει τον εντερικό βλεννογόνο και να συμβάλλει στην δημιουργία φλεγμονής.
Η κατανάλωση αμινοξέων που περιέχουν θείο δεν προκαλεί σε όλους τους ανθρώπους την ίδια αύξηση σε βακτήρια που ανάγουν τα θειικά (τέτοιου είδους βακτήρια είναι αυτά πού ανήκουν στο Γένος Desulfovibrio και στο Γένος Bilophila).
Για παράδειγμα, ένα άτομο με ήδη υψηλό αριθμό βακτηρίων που ανάγουν τα θειικά μπορεί να μην εμφανίσει καμία αλλαγή, ενώ ένα άλλο άτομο με χαμηλό αρχικό αριθμό βακτηρίων που ανάγουν τα θειικά μπορεί να δει αύξηση.
Η απόκριση σε μια συγκεκριμένη δίαιτα θα εξαρτηθεί από τι βακτήρια υπάρχουν ήδη στην Εντερική μας Μικροχλωρίδα αλλά και σε τι βαθμό αυτά αλληλοεπιδρούν με το ανθρώπινο μικροβίωμα.
Αυτό σημαίνει ότι οι διατροφικές οδηγίες πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη μοναδική σύνθεση του μικροβιώματος κάθε ατόμου, αντί να υποθέτουν ότι όλοι θα αντιδράσουν με τον ίδιο τρόπο.
Διατροφή και Εντερικό Μικροβίωμα – Πώς θα αυξήσω και θα διατηρήσω τον πληθυσμό των προβιοτικών μικροοργανισμών?
Η αύξηση και η διατήρηση μιάς πλούσιας μικροχλωρίδας μπορεί να επιτευχθεί μέσω της Διασταυρούμενης Θρέψης (cross feeding).
Με την Διασταυρούμενη Θρέψη μπορούμε να διατηρήσουμε υψηλούς τους πληθυσμούς των προβιοτικών μικροοργανισμών.
Δείτε: Ποιά είναι η επίδραση της διατροφής στην Εντερική Μικροχλωρίδα? Τί θα πρέπει να ζητήσουμε να μάς πεί ένας διατροφολόγος?
Διατροφή και Εντερικό Μικροβίωμα – Διαλειμματική νηστεία και Ζυμωμένα τρόφιμα
Η διαλειμματική νηστεία (Intermittent fasting), δηλαδή η εκούσια αποχή από την κατανάλωση τροφής και ποτών για ορισμένες περιόδους, έχει υποτεθεί ότι προάγει τη μεταβολική υγεία μέσω των επιδράσεών της στο εντερικό μικροβίωμα.
Επίσης καταλυτική επίδραση στην διαμόρφωση μιάς πλούσιας μικροχλωρίδας μπορεί να έχει η συχνή κατανάλωση ζυμωμένων τροφίμων.
Δείτε: Ζυμωμένα τρόφιμα και Μικροβιακή Χλωρίδα του Εντέρου – Όλα όσα θα πρέπει να γνωρίζετε
ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ
Δείτε περισσότερα:
Influence of diet on the gut microbiome and implications for human health. Singh, R. K., Chang, H. W., Yan, D., Lee, K. M., Ucmak, D., Wong, K., et al. (2017). J. Transl. Med. 15:73.
“What Is the Healthy Gut Microbiota Composition?” E. Rinninella, P. Raoul, M. Cintoni, et al., Microorganisms 7, no. 1 (2019): 14.
Seasonal cycling in the gut microbiome of the hadza hunter-gatherers of tanzania. Smits, S. A. et al. Science 357, 802–806 (2017).
You are what you eat: diet, health and the gut microbiota. Zmora, N., Suez, J. & Elinav, E. Nat. Rev. Gastroenterol. Hepatol. 16, 35–56 (2019)
Food Components and Dietary Habits: Keys for a Healthy Gut Microbiota Composition. Rinninella, Em. & Cintoni, M. & Raoul, P. & Lopetuso, L. & Scaldaferri, F. & Pulcini, G. & Miggiano, G. & Gasbarrini, An. & Mele, M. (2019). Nutrients. 11. 2393.
