Home Μαγιά για Γαλακτοκομικά Μικροοργανισμοί Εκκινητές στα γαλακτοκομικά προϊόντα = Πρωτογενείς εκκινητές + Δευτερογενείς εκκινητές

Μικροοργανισμοί Εκκινητές στα γαλακτοκομικά προϊόντα = Πρωτογενείς εκκινητές + Δευτερογενείς εκκινητές

395
0
ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΟ - Μικροοργανισμοί Εκκινητές στα γαλακτοκομικά προϊόντα = Πρωτογενείς εκκινητές + Δευτερογενείς εκκινητές

Ποιοί μικροοργανισμοί είναι οι Πρωτογενείς Εκκινητές και ποιοί μικροοργανισμοί είναι οι Δευτερογενείς Εκκινητές στα γαλακτοκομικά προϊόντα?

Μικροοργανισμοί Πρωτογενείς εκκινητές και Μικροοργανισμοί Δευτερογενείς Εκκινητές στα γαλακτοκομικά προϊόντα – Οι ζυμώσεις στα γαλακτοκομικά προϊόντα

Η παρασκευή πολλών γαλακτοκομικών προϊόντων περιλαμβάνει την ζύμωση του γάλακτος.

Δείτε: Μάθε ποιά είναι τα 7 είδη ζύμωσης στα γαλακτοκομικά προϊόντα

Η ωρίμανση, του νωπού γάλακτος, το οποίο προορίζεται για την παρασκευή, του βουτύρου, με τον παραδοσιακό  τρόπο, γίνεται στην ύπαιθρο. Οι διάφορες ζυμώσεις οφείλονται αποκλειστικά στην φυσική μικροχλωρίδα. Αυτές οι ζυμώσεις ονομάζονται αυθόρμητες ζυμώσεις (spontaneous fermentations).

Οι ζυμώσεις, αυτές, περιλαμβάνουν μια σειρά από σύνθετες και περίπλοκες βιοχημικές αντιδράσεις.

Αυτές, οι βιοχημικές αντιδράσεις, πραγματοποιούνται, από όλους εκείνους τους μικροοργανισμούς, οι οποίοι θα βρεθούν μέσα στο γάλα.

Μικροοργανισμοί Πρωτογενείς εκκινητές και Μικροοργανισμοί Δευτερογενείς Εκκινητές στα γαλακτοκομικά προϊόντα – Καλλιέργειες εκκίνησης (starter cultures)
Μικροοργανισμοί Εκκινητές στα γαλακτοκομικά προϊόντα = Πρωτογενείς εκκινητές + Δευτερογενείς εκκινητές
Τυρί Τσαλαφούτι το Αυθεντικόν. Το ξίνισμα του γάλακτος και/ή η ωρίμανση του γάλακτος γίνεται αποκλειστικά από την μικροχλωρίδα του περιβάλλοντος χώρου. Αυτή η φυσική χλωρίδα θα ζυμώσει το γάλα με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Όταν λέμε ”ζύμωση του γάλακτος” δεν αναφερόμαστε μόνον στην ζύμωση της λακτόζης. Αναφερόμαστε συνολικά σε όλες τις βιοχημικές διεργασίες πού αφορούν τα συστατικά του γάλακτος. Ήτοι, την πρωτεολυτική δραστηριότητα, την λιπολυτική δραστηριότητα κ.α. 

Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι μικροοργανισμοί οι οποίοι θα βρεθούν μέσα στο γάλα θα επιτελέσουν τις κατάλληλες βιοχημικές διεργασίες ώστε να δημιουργηθεί ένα προϊόν της αρεσκείας μας.

Έχει διαπιστωθεί ότι για να παρασκευασθεί το εκάστοτε γαλακτοκομικό προϊόν θα πρέπει το γάλα να ζυμωθεί με συγκεκριμένο τρόπο.

Αυτός ο συγκεκριμένος τρόπος ζύμωσης πραγματοποιείται από συγκεκριμένα Είδη μικροοργανισμών.

Μικροοργανισμοί Εκκινητές στα γαλακτοκομικά προϊόντα = Πρωτογενείς εκκινητές + Δευτερογενείς εκκινητές
Πήραμε ένα νωπό γάλα και το αφήσαμε σε συγκεκριμένο χώρο και σε καθορισμένη θερμοκρασία να ωριμάσει για ένα ορισμένο διάστημα. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτό το ωριμασμένο νωπό γάλα (clabbered milk) ως καλλιέργειας εκκίνησης (starter cultures)? Στις αυθόρμητες ζυμώσεις δεν νοείται η έννοια της καλλιέργειας εκκίνησης. Ωστόσο, τέτοιες περιπτώσεις αποτελούν εξαιρετικό ενδιαφέρον, στην περίπτωση κατά την οποία οι αυθόρμητες ζυμώσεις οδηγούν σε ένα προϊόν με αρκετά σταθερά οργανοληπτικά χαρακτηριστικά. Τότε, πράγματι, οι αυθόρμητες ζυμώσεις οδηγούν στην δημιουργία καλλιεργειών εκκίνησης.

Αυτά τα συγκεκριμένα Είδη μικροοργανισμών προστίθενται ηθελημένα από εμάς στο γάλα, μέσω των καλλιεργειών εκκίνησης (starter cultures).

Δηλαδή, οι καλλιέργειες εκκίνησης δεν είναι τίποτα άλλο παρά μικροργανισμοί, οι οποίοι ανήκουν σε συγκεκριμένα Είδη και οι οποίοι θα ζυμώσουν το γάλα με έναν καθορισμένο τρόπο, ο οποίος θα οδηγήσει στην δημιουργία προϊόντων με επιθυμητά οργανοληπτικά χαρακτηριστικά.

Δείτε: Τί θα πρέπει οπωσδήποτε να ξέρω για τις καλλιέργειες εκκίνησης (starter cultures) στα γαλακτοκομικά προϊόντα

Μικροοργανισμοί Εκκινητές στα γαλακτοκομικά προϊόντα = Πρωτογενείς εκκινητές + Δευτερογενείς εκκινητές
Φτιάχνω τυρί Provolone μέσω της τεχνικής back slopping fermentation. Προσθέτω μια ποσότητα από το τυρόγαλο της προηγούμενης ημέρας στο γάλα τυροκόμησης. Αυτή η πρακτική χρησιμοποιείται, συνήθως, για την παρασκευή των τυριών πλαθόμενης τυρομάζας (pasta filata). Εδώ η καλλιέργεια εκκίνησης (starter cultures) είναι ΚΑΙ οι μικροοργανισμοί οι οποίοι περιέχονται σε αυτό το ωριμασμένο τυρόγαλα, οι οποίοι αναφέρονται ως natural whey starters.
Οι μικροοργανισμοί των καλλιεργειών εκκίνησης ονομάζονται εκκινητές (starters)

Αυτοί οι μικροοργανισμοί αναφέρονται και ως εκκινητές (starters) διότι ξεκινούν – εκκινούν, τις ζυμώσεις, του γάλακτος.

Συνολικά, να θυμάμαι ότι οι γαλακτοκομικές καλλιέργειες εκκίνησης αποτελούνται από μικροοργανισμούς, οι οποίοι, όταν εισέρχονται στο γάλα, δεν ξεκινούν – εκκινούν οποιεσδήποτε ζυμώσεις, παρά ξεκινούν – εκκινούν την επιθυμητή ζύμωση (desirable fermentation), αλλά, και την δυνάμενη να προβλεφθεί ζύμωση (predictable fermentation).

Μικροοργανισμοί Εκκινητές στα γαλακτοκομικά προϊόντα = Πρωτογενείς εκκινητές + Δευτερογενείς εκκινητές
Λυοφιλιωμένες Γαλακτοκομικές Καλλιέργειες εκκίνησης (starter cultures) υψηλής συμπύκνωσης (highly concentrated) με την μορφή DVS. Αυτές, οι καλλιέργειες περιέχουν μόνον λίγα Είδη μικροοργανισμών. Ωστόσο, αυτές οι καλλιέργειες διαφοροποιούνται σε σχέση με τα Στελέχη (strains). Έτσι, υπάρχουν οι καλλιέργειες με προσδιορισμένα Στελέχη (defined starter cultures) και οι καλλιέργειες με απροσδιόριστα Στελέχη (undefined starter cultures). Οι καλλιέργειες εκκίνησης από προσδιορισμένα Στελέχη διαιρούνται σε α) καλλιέργειες εκκίνησης ενός προσδιορισμένου Στελέχους (Single-strain defined cultures), β) καλλιέργειες εκκίνησης πολλών προσδιορισμένων Στελεχών (Multi-strain defined cultures) και σε γ) μικτές καλλιέργειες εκκίνησης πολλών προσδιορισμένων Στελεχών (Multi-strain mixed defined cultures), καθώς και σε καλλιέργειες εκκίνησης από πολύ καλά προσδιορισμένα Στελέχη ( well defined starter cultures). Οι καλλιέργειες με απροσδιόριστα Στελέχη αναφέρονται επίσης ως natural, artisanal ή traditional starters.

Οι καλλιέργειες εκκίνησης μπορεί να εμφανίζουν μεγάλη διαφοροποίηση μεταξύ τους αναφορικά με τα Στελέχη (strains) πού περιέχουν.

Δείτε: Πολύ καλά προσδιορισμένα Στελέχη, απροσδιόριστα Στελέχη, και natural/artisanal/traditional starters – Όλα όσα θέλετε να ξέρετε για τις μικροβιακές γαλακτοκομικές καλλιέργειες εκκίνησης στα γαλακτοκομικά προϊόντα

Πρωτογενείς και Δευτερογενείς Εκκινητές στα γαλακτοκομικά προϊόντα – Εκκινητές = Πρωτογενείς + Δευτερογενείς
Τυρί Φέτα. Για την παρασκευή, αυτού, του τυριού, χρησιμοποιούνται, μόνον, πρωτογενείς καλλιέργειες εκκίνησης. Παρόλα αυτά, οι νέες τάσεις, στην παγκόσμια αγορά, θέλουν και την εμπλοκή δευτερογενών καλλιεργειών εκκινητών, στην παρασκευή, αυτού, του τυριού.

Οι εκκινητές μικροοργανισμοί, οι οποίοι χρησιμοποιούνται στην παρασκευή γαλακτοκομικών προϊόντων, χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες.

—1. Στους Πρωτογενείς Εκκινητές (Primary Starters), και,

— 2. Στους Δευτερογενείς (Secondary Starters) ή Συμπληρωματικούς εκκινητές (Adjunct Starters).

Γιαούρτι παραδοσιακό. Αυτό, το προϊόν, οφείλεται στην δράση των δύο πρωτογενών οξυγαλακτικών βακτηρίων εκκινητών. Σε οξυγαλακτικά βακτήρια, τα οποία ανήκουν στο Είδος Streptococcus thermophillus και σε οξυγαλακτικά βακτήρια, τα οποία ανήκουν στο Είδος β) Lactobacillus bulgaricus.
Πρωτογενείς Εκκινητές μικροοργανισμοί  (Primary Starters) στα γαλακτοκομικά προϊόντα

Ο κύριος ρόλος, των πρωτογενών εκκινητών μικροοργανισμών είναι, η παραγωγή με ικανοποιητικό ρυθμό, αλλά, και σε επαρκείς ποσότητες, του γαλακτικού οξέος.

Οι πρωτογενείς εκκινητές συμμετέχουν, επίσης, και στην ανάπτυξη, εκείνου του ιδιαίτερου flavor, το οποίο χαρακτηρίζει το εκάστοτε γαλακτοκομικό προϊόν.

Όλοι οι πρωτογενείς εκκινητές είναι οξυγαλακτικά βακτήρια.

Δηλαδή, μη οξυγαλακτικά βακτήρια, ζύμες (yeasts), και μούχλες (molds) δεν περιλαμβάνονται στους πρωτογενείς εκκινητές.

Ομοιοζυμωτικά μεσόφιλα οξυγαλακτικά βακτήρια τα οποία χρησιμοποιούνται ως πρωτογενείς εκκινητές στα γαλακτοκομικά προϊόντα
Ποιούς μικροοργανισμούς εγώ θα χρησιμοποιήσω ώστε να φτιάξω ένα πετυχημένο βούτυρο? Με ποιό αποτελεσματικό τρόπο εγώ θα ωριμάσω την κρέμα? Πολλοί παρασκευαστές χρησιμοποιούν το Είδος Lactococcus lactis subsp. lactis bv. diacetylactis, καθώς και Είδη Leuconostoc ssp., τα οποία μπορούν και ζυμώνουν τα κιτρικά του γάλακτος . Έτσι το τελικό προϊόν χαρακτηρίζεται από το πλούσιο άρωμα του διακετυλίου και άλλων αρωματικών ενώσεων. Το Είδος Lactococcus lactis subsp. lactis bv. diacetylactis όσο και τα Είδη Leuconostoc ssp. είναι ένα μεσόφιλα ετεροζυμωτικά οξυγαλακτικά βακτήρια και θεωρείται ότι ανήκουν στους πρωτογενείς εκκινητές.

Τα βακτήρια, αυτά, μπορεί να ανήκουν στο Είδος Lactococcus lactis subsp. lactis, στο Είδος Lactococcus lactis subsp. cremoris, κ.α.

Δείτε: Ονοματολογία μικροοργανισμών? Μα είναι τόσο εύκολο!

Ομοιοζυμωτικά θερμόφιλα οξυγαλακτικά βακτήρια τα οποία χρησιμοποιούνται ως πρωτογενείς εκκινητές στα γαλακτοκομικά προϊόντα

Τα βακτήρια, αυτά, μπορεί να ανήκουν στο Είδος Streptococcus thermophilus, στο Είδος Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus, στο Είδος Lactobacillus delbrueckii subsp. lactis, στο Είδος Lactobacillus helveticus, κ.α.

Υποχρεωτικά ετεροζυμωτικά θερμόφιλα οξυγαλακτικά βακτήρια τα οποία χρησιμοποιούνται ως πρωτογενείς εκκινητές στα γαλακτοκομικά προϊόντα

Τα βακτήρια, αυτά, μπορεί να ανήκουν στο Είδος Lactobacillus fermentum, στο Είδος Lactobacillus brevis, κ.α.

Actimel εμπορίου. Για την παρασκευή του Actimel χρησιμοποιούνται τα δύο συνήθη θερμόφιλα ομοιοζυμωτικά οξυγαλακτικά βακτήρια Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus και Streptococcus thermophilus ως πρωτογενείς καλλιέργειες εκκίνησης. Επίσης, ως δευτερογενής καλλιέργεια εκκίνησης χρησιμοποιείται το προαιρετικά ετεροζυμωτικό θερμόφιλο οξυγαλακτικό βακτήριο του Είδους Lactobacillus casei (Lactobacillus casei DN-114001).
Πρωτογενείς και Δευτερογενείς ή Συμπληρωματικοί εκκινητές στα γαλακτοκομικά προϊόντα

Εκτός από, τα οξυγαλακτικά βακτήρια, στην τυροκόμηση, και, γενικότερα, στην παρασκευή, των γαλακτοκομικών προϊόντων, χρησιμοποιούνται και άλλοι μικροοργανισμοί,  όπως, είναι τα μη οξυγαλακτικά βακτήρια, οι ζυμομύκητες (yeasts), και οι μούχλες (molds).

Δείτε: Τί είναι το κεφίρ? Ποιούς μικροοργανισμούς περιέχει?

 Τυρί Emmentaler. Πρόκειται για ένα τυρί ελβετικού τύπου (Swiss-type cheese). Οι οπές του τυριού οφείλονται στην παραγωγή διοξειδίου του άνθρακα λόγω της προπιονικής ζύμωσης. Η προπιονική ζύμωση επιτελείται από ΜΗ οξυγαλακτικά βακτήρια τα οποία ανήκουν σε Είδη Propionibacterium ssp., και συνήθως, στο Είδος Propionibacterium freudenreichii subsp. shermanii. Αυτά τα προπιονικά βακτήρια χρησιμοποιούνται ως δευτερογενείς καλλιέργειες εκκίνησης.

Αυτοί, οι μικροοργανισμοί, δεν συμμετέχουν ενεργά στο ξίνισμα, του γάλακτος, κατά τη διάρκεια της παρασκευής, των τυριών ή των εκάστοτε γαλακτοκομικών προϊόντων.

Ο κύριος ρόλος, αυτών, των μικροοργανισμών είναι να προκαλούν οργανοληπτικές και βιοχημικές μεταβολές, έτσι ώστε, να δημιουργήσουν ένα ΙΔΙΑΙΤΕΡΟ flavor ή να δράσουν ως προβιοτικοί μικροοργανισμοί.

Τί θα πρέπει εγώ να θυμάμαι
Τυρί Muenster. Το ΜΗ οξυγαλακτικό βακτήριο, το οποίο ανήκει στο Eίδος Brevibacterium linens χρησιμοποιείται ως δευτερογενής καλλιέργεια εκκίνησης στην παρασκευή, αυτού, του τυριού. Αυτά, τα βακτήρια, είναι υπεύθυνα για τις κόκκινες ή τις πορτοκαλί αποχρώσεις στην επιδερμίδα του τυριού.

Αυτοί, οι μικροοργανισμοί, μπορούν και προκαλούν την όξυνση, του γάλακτος, ή του τυροπήγματος, αλλά, η προτεραιότητα, αυτών, των μικροοργανισμών, είναι το να επιτελέσουν μία άλλη λειτουργία.

Mεσόφιλα βακτήρια τα οποία χρησιμοποιούνται ως δευτερογενείς εκκινητές στα γαλακτοκομικά προϊόντα

Τα βακτήρια, αυτά, μπορεί να ανήκουν στο Eίδος Lactobacillus casei, στο Eίδος Propionibacterium freudenreichii subsp. shermanii, στο Eίδος Acetobacter acetii, στο Eίδος Brevibacterium linens, κ.α.

Τυρί Roquefort. Το τυρί, αυτό, παρασκευάζεται από νωπό γάλα. Η μούχλα (mold), η οποία ανήκει στο είδος Penicillium roqueforti χρησιμοποιείται ως δευτερογενής καλλιέργεια εκκίνησης για την παρασκευή, αυτού, του τυριού.
Θερμόφιλα βακτήρια τα οποία χρησιμοποιούνται ως δευτερογενείς εκκινητές στα γαλακτοκομικά προϊόντα

Τα βακτήρια, αυτά, μπορεί να ανήκουν σε Είδη Bifidobacterium spp. κ.α.

Ζυμομύκητες οι οποίοι χρησιμοποιούνται ως δευτερογενείς εκκινητές στα γαλακτοκομικά προϊόντα
Μικροοργανισμοί Εκκινητές στα γαλακτοκομικά προϊόντα = Πρωτογενείς εκκινητές + Δευτερογενείς εκκινητές
Τυρί Camembert. Το τυρί, αυτό, ανήκει στα surface-ripened cheeses. Συγκεκριμένα, το τυρί Camembert ανήκει στα mold-ripened cheeses. Για την παρασκευή του, τυριού αυτού, ως δευτερογενής καλλιέργεια εκκίνησης χρησιμοποιείται η μούχλα (molds), η οποία ανήκει στο Είδος Penicillium camemberti.

Οι ζυμομύκητες, αυτοί, μπορεί να ανήκουν στο Είδος Debaryomyces hansenii, σε Είδη Candida spp., στο Είδος Geotrichum candidum, στο Είδος Kluyveromyces marxianus, στο Είδος Saccharomyces cerevisiae, κ.α.

Μούχλες οι οποίες χρησιμοποιούνται ως δευτερογενείς εκκινητές στα γαλακτοκομικά προϊόντα

Οι μούχλες, αυτές, μπορεί να ανήκουν σε Είδη Mucor spp. στο Είδος Penicillium roqueforti, στο Είδος Penicillium camemberti, κ.α.

Αυτό είναι το ζυμωμένο γάλα viili με προέλευση από την Φινλανδία. Αυτή η χαρακτηριστική σχοινώδης υφή αυτού του προϊόντος οφείλεται στην δραστηριότητα του ζυμομύκητα Geotrichum candidum ο οποίος χρησιμοποιείται ως δευτερογενής καλλιέργεια εκκίνησης.

Δείτε: Οι μούχλες ως καλλιέργειες εκκίνησης στα γαλακτοκομικά προϊόντα

[Tα τελευταία χρόνια, το Eίδος Geotrichum candidum κατατάσσεται στην κατηγορία των ζυμομυκήτων. Τα Στελέχη, αυτού, του μικροοργανισμού, επίσης, παρουσιάζουν, μεγάλες διαφοροποιήσεις, μεταξύ τους. Στο παρελθόν, το Eίδος, αυτό, είχε χαρακτηρισθεί ως μούχλα (moulds). John R. ColeJr., G.R. Carter, In: Diagnostic Procedure in Veterinary Bacteriology and Mycology (Fifth Edition), 1990]

Δείτε περισσότερα:

Starter cultures: Specific properties. Broome, M. C., Powell, I. B., & Limsowtin, G. K. Y. (2003). In: Encyclopedia of Dairy Sciences. H. Roginski, J. W. Fuquay, & P. F. Fox (Eds.), (pp. 269–275). London, UK: Academic Press.

Secondary and adjunct cultures. Chamba, J. F., & Irlinger, F. (2004). In: Cheese: Chemistry, Physics and Microbiology: Vol. 1. General Aspects (3rd ed.; pp. 191-206). P. F. Fox, P. L. H. McSweeney, T. M. Cogan & T. P. Guinee (Eds.), London, UK: Academic Press.

Technological challenges in the production of a probiotic pasta filata soft cheese. Cuffia, F., George, G., Renzulli, P., Reinheimer, J., Meinardi, C., & Burns, P. (2017). Lebensmittel-Wissenschaft + Tech- nologie, 81, 111–117.

Recent advances in cheese microbiology. Beresford, T. P., Fitzsimons, N. A., Brennan, N. L., & Cogan, T. M. (2001). International Dairy Journal, 11(4-7), 259–274.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here